Artykuły

Zawieszenie działalności w czasie epidemii

 

Koronawirus spowodował problemy finansowe większości firm. W najtrudniejszej sytuacji są te, których działalność opiera się na bezpośrednich kontaktach z klientem. Spośród nich zaś w pierwszej kolejności trudności dotknęły mikroprzedsiębiorstw, które zwykle mają najmniejszy bufor finansowy. Warto poczekać, jaki ostateczny kształt przybierze pomoc antykryzysowa rządu. Nie zaszkodzi jednak przemyśleć rozwiązania alternatywne, do których należy zawieszenie działalności na czas epidemii. 

Działalność jednoosobową można zawiesić w każdej chwili. Warunkiem jest niezatrudnianie pracowników. Możesz zrobić to elektronicznie jako aktualizację CEIDG, z pomocą profilu zaufanego. Jako datę zawieszenia możesz podać datę bieżącą, późniejszą, a nawet wcześniejszą niż data zgłoszenia. Ważne jest, aby podając datę wcześniejszą mieć pewność, że w tym czasie działalność rzeczywiście nie była prowadzona. Możesz od razu podać datę odwieszenia działalności albo zawiesić działalność bezterminowo. Wtedy odwieszenia możesz dokonać w dowolnym momencie znów aktualizując CEIDG. Jest jedno ograniczenie. Najkrótszy okres zawieszenia to 30 dni, czyli nie można zawiesić działalności np. na 2 tygodnie. Z tego powodu warto przemyśleć decyzję o zawieszeniu. Nie ma natomiast obecnie górnej granicy okresu zawieszenia (kiedyś były to 2 lata).

Co daje zawieszenie działalności gospodarczej?

Od daty zawieszenia nie nalicza się składek na ubezpieczenie społeczne i fundusz pracy. Zawieszając działalność w środku miesiąca składki na te ubezpieczenia zapłacisz proporcjonalnie do dni prowadzonej działalności. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest niepodzielna, czyli prowadząc działalność nawet jeden dzień w miesiącu, musisz zapłacić całą składkę zdrowotną. Jeśli działalność będzie zawieszona przez cały miesiąc kalendarzowy – do ZUS nie zapłacisz nic. Co ważne, nie trzeba składać w tym celu żadnych dokumentów do ZUS. Na podstawie zapisu w CEIDG ZUS sam Cię wyrejestruje, a po odwieszeniu- zarejestruje ponownie.

Zawieszenie nie zatrzymuje okresów obniżonych składek dla nowych firm, czyli Twój okres 6-miesięcznej ulgi na start czy też dwuletniego zusu preferencyjnego biegnie nadal, mimo zawieszenia.

Na przykład – jeśli wykorzystałeś rok zusu preferencyjnego, a następnie zawiesiłeś działalność na 9 miesięcy, to po odwieszeniu pozostanie Ci już tylko trzymiesięczny okres preferencyjny.

I jeszcze jeden „kruczek”. Po zawieszeniu działalności jeszcze 30 dni objęty jesteś ubezpieczeniem zdrowotnym. Potem, jeśli nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, a chcesz skorzystać z darmowej opieki zdrowotnej (cokolwiek to znaczy w naszej rzeczywistości), musi objąć Cię swoim ubezpieczeniem współmałżonek albo musisz zgłosić się jako osoba bezrobotna.

W okresie zawieszenia działalności przysługuje Ci status osoby bezrobotnej. Co więcej - w czasie zawieszenia działalności po 90 dniach od rejestracji jako bezrobotny przysługuje Ci prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Ale tu kolejny „haczyk”. Warunkiem jest opłacanie przez 18 miesięcy poprzedzających rejestrację składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w pełnej wysokości. Czyli jeśli płaciłeś składki preferencyjne lub „mały zus” zasiłku dla bezrobotnych nie dostaniesz.

A co z urzędem skarbowym?

W okresie zawieszenia działalności nie trzeba składać do urzędu skarbowego „zerowych” deklaracji VAT, bo obowiązek składania deklaracji też zostaje zawieszony. Jeśli jednak w okresie zawieszenia wydarzy się coś, co spowoduje obowiązek w VAT, deklarację trzeba złożyć mimo zawieszenia.

A co może się zdarzyć?

Zawieszenie działalności polega na tym, że działalności tej nie możesz prowadzić w żadnym zakresie. Żadne tam „od czasu do czasu” i „wyjątkowo”. Ale możesz, a czasem musisz, zadbać o zabezpieczenie firmy. To znaczy, że mimo zawieszenia możesz płacić wcześniej zaciągnięte zobowiązania oraz bieżące zobowiązania z tytułu zawartych wcześniej umów (telefon firmowy, internet, leasing, kredyt firmowy itp.). Możesz też przyjmować płatności za wykonane przed zawieszeniem usługi i dostawy.

Co więcej możesz też sprzedać w okresie zawieszenia środki trwałe i wyposażenie firmy. Jeśli jesteś vatowcem, musisz w tej sytuacji złożyć deklarację VAT i taką sprzedaż wykazać.

Kiedy jeszcze trzeba składać deklaracje VAT mimo zawieszenia? Jeśli w danym okresie przez chociaż jeden dzień działalność nie była zawieszona, w razie WNT i importu oraz w razie obowiązku korekty VAT naliczonego w związku z „ulgą za złe długi”.

Przepisy dość mgliście regulują możliwość wykreślenia z rejestru VAT podatnika, który zawiesił działalność na okres co najmniej 6 miesięcy lub nie składa deklaracji VAT. O takim wykreśleniu urząd nie powiadamia zainteresowanego. Często więc przedsiębiorcy, którzy zawieszają działalność na kilka miesięcy albo planują wyprzedawanie środków trwałych w czasie zawieszenia, na wszelki wypadek składają deklaracje VAT, żeby uniknąć ewentualnego wykreślenia. I sytuacji, gdy nieświadomi tego, że nie są już czynnymi podatnikami VAT wystawią „bezprawnie” fakturę z VAT. Tym bardziej, że uzyskanie statusu „czynnego podatnika VAT” trwa kilka tygodni. Taki kraj…

Składanie deklaracji VAT ma też sens, gdy w okresie zawieszenia podatnik otrzymuje faktury za czynsz, telefon, leasing itp od których można odliczyć VAT. Niewykazanie VAT naliczonego w deklaracji VAT w określonych w ustawie okresach skutkuje przepadkiem VAT naliczonego. Ustawa o VAT nie wprowadza  bowiem żadnych specjalnych regulacji odnośnie odliczenia VAT dla podatników w okresie zawieszenia działalności.

A co z podatkiem dochodowym?

W okresie zawieszenia nie musisz płacić zaliczek. Jednak wszystkie dokumenty związane z działalnością gospodarczą musisz gromadzić, wpisywać na bieżąco do KPiR i rozliczyć w miesiącu odwieszenia, jeśli nastąpiło ono w tym samym roku lub w rozliczeniu rocznym, jeśli zawieszenie trwa do końca roku. Pamiętaj, zawieszenie nie zwalnia Cię z obowiązku sporządzenia remanentu końcowego na ostatni dzień roku. Nie zwalnia też od złożenia rozliczenia rocznego i zapłaty podatku wynikającego z tego rozliczenia (np. w sytuacji sprzedaży środków trwałych). Rozliczenie roczne z działalności gospodarczej musisz złożyć nawet, gdy zawieszenie trwało cały rok, a firma nie zanotowała żadnych przychodów ani kosztów.

Wyliczając koszty działalności pamiętaj, że w okresie zawieszenia nie nalicza się odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych.

Podsumowując - jeśli zawiesisz działalność gospodarczą:

- w pierwszym miesiącu zapłacisz niższe składki ZUS, w kolejnych pełnych miesiącach zawieszenia składek ZUS już nie będzie, trzeba jednak zadbać o ubezpieczenie zdrowotne na czas zawieszenia

- VAT do zapłaty będzie na zwykłych zasadach w razie sprzedaży środków trwałych lub wyposażenia, ewentualnie w przypadku, gdy niezapłacone zobowiązania spowodują obowiązek korekty VAT naliczonego, deklaracje VAT bezpieczniej składać co miesiąc/kwartał niezależnie od obowiązków ustawowych,

- zaliczek na podatek dochodowy nie musisz płacić, ale musisz prowadzić KPiR, zrobić remanent, złożyć rozliczenie roczne i zapłacić wynikający z niego podatek.

Jak widać jedyny realny zysk z zawieszenia to uniknięcie składek ZUS za okres zawieszenia i ewentualnie zasiłek dla bezrobotnych, o ile masz do niego prawo. Niemniej, w sytuacji gdy perspektywy wznowienia działalności są odległe i niepewne, zawieszenie jednoosobowej działalności może być racjonalnym działaniem, zwalniającym przedsiębiorcę z obowiązków względem ZUS i ograniczającym do minimum obowiązki wobec urzędu skarbowego.