Mam pytanie...

A może "firma na próbę"?

Działalność nierejestrowana (zwana też "działalnością nieewidencjonowaną" lub "firmą na próbę") jest adresowana przede wszystkim do ludzi, którzy mają jakieś dochody (pracują na etacie lub części etatu, są na emeryturze itp.), mają też trochę czasu i pomysł, jak sobie „dorobić”. Drugą grupą docelową są ludzie, którzy mają pomysł i ochotę na własny biznes, ale nie mają odwagi "rzucić się na głęboką wodę". Boją się uruchamiać całą machinę urzędniczą, bo nie wiedzą, czy ich pomysł ma szanse powodzenia. 

Przypomina mi się rozmowa sprzed kilkunastu lat. Matka dwójki małych dzieci nie mogła wrócić do pracy na cały etat. Uzdolniona plastycznie, z dużym zmysłem estetycznym i zdolnościami organizacyjnymi wymyśliła, że będzie organizować przyjęcia rodzinne w domach klientów. Od wyboru menu do dekoracji stołu. Miała mnóstwo pomysłów i zapału.
„Ile spodziewasz się miesięcznie zarobić” – zapytałam.
„ Różnie, czasem kilkaset złotych, czasem pewnie nic” – odpowiedziała. Obliczyłyśmy, ile musiałaby zarobić co miesiąc, aby nie dokładać do tego interesu. Oczywiście działalności nie założyła. W tamtych czasach cały skromny dochód pożarłby ZUS.
Dla takich osób jest teraz działalność nieewidencjonowana. Wydawać by się mogło, że skorzysta z niej spora część społeczeństwa. Ale niestety, na początku sporo było niejasności, potem pojawiały się różne, często nieprawdziwe informacje. To podziałało na potencjalnych przedsiębiorców zniechęcająco. Spróbujemy więc oddzielić ziarno od plew. 

Możesz prowadzić działalność nieewidencjonowaną, jeśli spełniasz łącznie wszystkie te warunki:
1. Nie prowadziłeś działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy (lub poprzednią działalność zlikwidowałeś przed 30.04.2017. – tak mówią przepisy przejściowe).
2. Działalność będziesz prowadzić samodzielnie (nie w formie spółki)
3. Działalność nie należy do działalności wymagających pozwoleń, koncesji, lub wpisu do ewidencji działalności regulowanej.
Tu jest lista takich zezwoleń https://media.biznes.gov.pl/v1/files/leaflets/437/Lista-uprawnie%C5%84.pdf i choć nie przypuszczam, by ktoś chciał sobie dorabiać otwierając bank lub hurtownię farmaceutyczną 😉, to jednak radzę tę listę przeczytać.
4. W żadnym miesiącu przychody z tej działalności nie mogą przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2019 r. kwoty 1 125,00.

Ponieważ wiele było pytań odnośnie tego punktu, tłumaczę:
- Ta kwota, to nie jest średnia z jakiegoś okresu - jeśli w jednym miesiącu nie zarobiłeś nic, a w drugim 2 000,00 to już wypadasz z działalności nieewidencjonowanej, mimo że średnio zarobiłeś tylko 1 000,00.
- Ta kwota odnosi się do przychodu należnego, a nie dochodu. Przychodem należnym jest wszystko, co należy ci się od klientów w danym miesiącu, (bez odliczania kosztów) i to nawet jeśli ktoś zapłaci Ci za usługę/towar dopiero za jakiś czas.

Przykład - kupiłeś w styczniu materiał za 1000 zł i uszyłeś z niego pokrowce, które sprzedałeś w lutym za 1500 zł. Już w lutym przekroczyłeś limit. I to nawet, jeśli Twój odbiorca zapłaci Ci dopiero w marcu. Dlaczego? Bo Twój przychód należny w lutym wyniósł 1500 zł. Dlatego decydując się na usługową działalność nieewidencjonowaną warto umówić się z klientem, że to on sam kupuje sobie wszystkie potrzebne do wykonania usługi materiały. Wtedy klient z naszego przykładu zapłaciłby za uszycie pokrowców 500 zł. Ty zarobiłbyś tyle samo, ale zmieściłbyś się w limicie przychodów.

Jak prowadzić działalność nierejestrowaną:

1. Nieprawdą jest, że działalność nieewidencjonowana automatycznie jest zwolniona z obowiązków w zakresie VAT i kasy fiskalnej. Tym dwom obowiązkom podlega tak samo, jak każda inna działalność, tzn. w zależności od rodzaju działalności możesz być zwolniony z VAT i kasy fiskalnej, możesz też być zobowiązany do rozliczeń VAT albo do stosowania kasy fiskalnej albo nawet objęty obydwoma tymi obowiązkami. Jest to temat zbyt obszerny, by go tutaj omawiać. Generalnie jesteś zwolniony z VAT do obrotów rocznych 200 tys. zł. i zwolniony z kasy fiskalnej do obrotów rocznych 20 tys. zł. Limity te ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności, ale biorąc pod uwagę, że w żadnym miesiącu nie powinieneś przekroczyć kwoty 1 125,00, przekroczenie tych limitów jest praktycznie niewykonalne. Niestety jest sporo rodzajów działalności, które zmuszają do rejestracji do VAT lub zakupu kasy fiskalnej od pierwszej transakcji. Kasę fiskalną od pierwszej transakcji muszą mieć na przykład fryzjerzy, kosmetyczki czy mechanicy samochodowi. Trzeba się więc upewnić, że Twoja działalność może korzystać ze zwolnienia, aby nie narobić sobie kłopotu.

2. Zaletą działalności nieewidencjonowanej jest brak obowiązków w zakresie ZUS - rejestracji i płacenia jakichkolwiek składek, (podkreślam to, bo początkowo ZUS wprowadził zamęt informacją, że trzeba płacić składkę zdrowotną). Nie masz też obowiązku rejestracji w CEIDG, posiadania NIP i REGON i prowadzenia księgowości. Co nie znaczy jednak, że nie zapłacisz żadnego podatku. Choć nie prowadzisz typowych ewidencji księgowych, musisz prowadzić rejestr sprzedaży, żeby wiedzieć, czy nie przekroczyłeś w miesiącu limitu przychodu. Musisz też wydawać rachunki na żądanie klientów (jeśli zaś zostałeś VAT-owcem – faktury VAT). Warto też zbierać faktury potwierdzające wydatki związane z działalnością. Na koniec roku – w zeznaniu rocznym PIT 36, w specjalnie przygotowanych rubryczkach, wykażesz przychody (na podstawie ewidencji sprzedaży), koszty (na podstawie zebranych faktur) i od obliczonego dochodu zapłacisz podatek wg skali podatkowej. Jeśli masz też inne przychody, w PIT 36 rozliczysz wszystko (nie składasz osobno PIT 37 np. z pracy na etacie). Co znaczy, że przychody z działalności nieewidencjonowanej dodajesz do innych przychodów osiągniętych w ciągu roku.

3. Jeśli w którymś miesiącu Twój przychód należny przekroczy limit (przypominam - w 2019 – 1125,00), masz 7 dni na zarejestrowanie się w CEIDG i rozpoczęcie „zwykłej” działalności gospodarczej. Możesz też oczywiście sam w każdym momencie zarejestrować się w CEIDG, ale nie możesz już wrócić do działalności nieewidencjonowanej (ewentualnie po upływie 5 lat od zamknięcia tej działalności). Jeśli zaś działalność nieewidencjonowana się nie powiedzie, w każdej chwili możesz z niej zrezygnować bez informowania kogokolwiek. Trzeba tylko pamiętać, żeby po zakończeniu roku ująć osiągnięte przychody (jeśli takie były) w PIT 36.

Większość drobnych, dodatkowych działalności jest zwolniona z VAT i kasy fiskalnej. Jeśli jednak okaże się, że akurat Twoja działalność jest tymi obowiązkami objęta od pierwszej złotówki, warto przeanalizować jeszcze raz pomysł rozpoczęcia działalności nieewidencjonowanej. Rozliczenia VAT czy kasa fiskalna to dodatkowe koszty i obowiązki, które mogą spowodować, że „firma na próbę” okaże się całkowicie nieopłacalna.