Mam pytanie...

Obowiązek podatkowy VAT

Każdy czynny podatnik VAT wie, że istnieje ścisły związek między wystawieniem faktury a podatkiem należnym. Oczywiste. Ale czy na pewno? Otrzymałeś fakturę zakupu z poprzedniego miesiąca z adnotacją „odwrotne obciążenie”. Miesiąc rozliczony, deklaracja VAT i JPK wysłane. Odkładasz do następnego miesiąca, bo to przecież zakup? Błąd. Ale od początku...

 

Zaczniemy od przypomnienia, w jakim terminie wystawia się fakturę.

Faktury należy wystawić nie później niż 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano usługę, dokonano dostawy albo otrzymano zaliczkę.

Wyjątki:

Fakturę wystawia się:

- do 30. dnia od dnia wykonania usługi – w przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych,

- do 60. dnia od dnia wydania towarów – w przypadku dostawy książek drukowanych (z wyłączeniem map i ulotek) oraz gazet, czasopism                     i magazynów,

- do 90. dnia od dnia wykonania czynności – w przypadku dokonywania czynności polegających na drukowaniu książek (z wyłączeniem map                i ulotek), gazet, czasopism    i magazynów

- z upływem terminu płatności – w przypadku dostawy m.in. energii elektrycznej i cieplnej oraz świadczenia usług telekomunikacyjnych, najmu, ochrony, czy stałej obsługi prawnej i biurowej.

Więcej na temat wystawiania faktur znajdziesz w artykule „Faktury – kiedy i jak należy je wystawiać”.

Ogólne zasady powstania obowiązku podatkowego VAT

Obowiązek podatkowy VAT powstaje w momencie dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi.

Trzeba pamiętać o tym zwłaszcza rozliczając „odwrotne obciążenie”, gdzie nabywca wykazuje podatek należny. To nabywcę obowiązują więc terminy powstania obowiązku podatkowego. Otrzymanie faktury „kosztowej” z adnotacją „odwrotne obciążenie” po rozliczeniu miesiąca nie powoduje, że możesz ująć taką fakturę w następnym okresie rozliczeniowym. Niestety czeka Cię korekta deklaracji i pliku JPK za okres,                          w którym powstał obowiązek podatkowy.

Czy czeka Cię też dopłata podatku VAT? To zależy od Twojego prawa do odliczenia VAT. Jeśli możesz odliczyć cały VAT naliczony z faktury, taka korekta będzie dla Ciebie neutralna finansowo. Jeśli jednak masz sprzedaż mieszaną (opodatkowana i zwolnioną) i prawo do odliczenia jedynie części VAT od tego zakupu, to wraz z korektą trzeba będzie dopłacić też podatek.

W przypadku niektórych usług trudno określić moment wykonania usługi. Na przykład w przypadku długoterminowych usług budowlanych, potwierdzanych protokołami częściowego odbioru, po których, zgodnie z umową, następuje częściowa zapłata. Mówimy wtedy o usługach częściowych. Usługę częściową uznaje się za wykonaną w przypadku wykonania tej części, dla której określono zapłatę.

Usługi ciągłe z kolei uznaje się za wykonane wraz z upływem każdego okresu wskazanego w umowie, do którego odnoszą się płatności. Jeśli usługi ciągłe świadczone są na przełomie roku, wówczas usługę uznaje się za wykonaną wraz z upływem każdego roku podatkowego, aż do momentu jej zakończenia. Wskazana powyżej zasada ogólna nie ma zastosowania do leasingu finansowego.

Usługi ciągłe opisane są w artykule „Przychody należne czyli nie ma zapłaty, a jest podatek”. 

 

Wyjątki od ogólnej zasady powstania obowiązku podatkowego:

  1. Obowiązek podatkowy VAT powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu:

- wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu;

- przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie;

- dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, o której mowa w art.18;

- świadczenia, na podstawie odrębnych przepisów, na zlecenie sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym;

- świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37–41 (usługi finansowe – kredyty, pożyczki, ubezpieczenia, poręczenia, transakcje płatnicze, depozyty itp.).

 

  1. Obowiązek podatkowy powstaje w dacie wystawienia faktury dla:

- świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych,

- dostawy książek drukowanych (z wyłączeniem map i ulotek) oraz gazet, czasopism i magazynów drukowanych,

- czynności polegających na drukowaniu książek (z wyłączeniem map i ulotek) oraz gazet, czasopism i magazynów.

Dla tej grupy otrzymanie zaliczki powoduje obowiązek wystawienia faktury i powstanie obowiązku podatkowego VAT w tej części.

 

  1. Obowiązek podatkowy VAT w dacie wystawienia faktury powstaje także w odniesieniu do tych usług, dla których fakturę wystawia się                    z upływem terminu płatności, to znaczy:

- dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,

świadczenia usług:

- telekomunikacyjnych,

- wymienionych w poz. 140–153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy,

- najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,

- ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,

- stałej obsługi prawnej i biurowej,

- dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego.

 Należy pamiętać, że dla tej grupy otrzymanie zaliczki lub zapłaty nie powoduje obowiązku wystawienia faktury ani obowiązku podatkowego.

 

Jeśli faktura nie zostanie wystawiona terminowo, obowiązek podatkowy VAT powstanie w momencie upływu tego terminu, nie później niż                  w dacie upływu terminu płatności.

W przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, obowiązek podatkowy VAT powstaje z chwilą wystawienia faktury, jednak nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy

W imporcie towarów obowiązek podatkowy VAT powstaje w dacie powstania długu celnego, w exporcie towarów – w dacie przekazania towaru.

Tzw. „export usług” czyli wykonywanie usług poza granicami kraju jest zagadnieniem bardzo szerokim i należy mu się osobny artykuł. Generalnie usługi wykonywane poza granicami dla podatników (na ogół przedsiębiorców) nie podlegają w Polsce VAT, natomiast usługi wykonywane poza granicami dla „konsumentów” są rozliczane jak sprzedaż krajowa. Od tej ogólnej zasady jest jednak mnóstwo wyjątków, co czyni temat skomplikowanym nawet dla profesjonalistów. Szczególnym utrudnieniem jest określenie „miejsca świadczenia usługi”, które czasem zupełnie odbiega od potocznego rozumienia tego terminu.

Na koniec jeszcze parę słów o podatku VAT w przypadku „nievatowców”. Chociaż wydaje się to nielogiczne, czasem podatnicy zwolnieni z VAT muszą składać deklaracje VAT i płacić podatek VAT. Dotyczy to tylko tych podatników, którzy uczestniczą w obrocie unijnym (poza granicami Polski).

Podatników VAT zwolnionych mogą dotyczyć trzy deklaracje – VAT-9M, VAT-8 lub VAT-UE.

VAT-9M składasz jedynie w przypadku importu usług w trybie art. 28b, (czyli od dostawcy unijnego, gdy miejscem opodatkowania jest kraj nabywcy) chyba że zarejestrowałeś się do WNT.

VAT-8 składasz co miesiąc po zarejestrowaniu do WNT jako podatnik VAT-UE (także zerową), wtedy w tej deklaracji wykazujesz także import usług w trybie art. 28b (i nie składasz już VAT-9M)

VAT-UE składasz w przypadku świadczenia usług w trybie art. 28b, oraz WNT razem z deklaracją VAT-8.

W przypadku importu usług w trybie art. 28b i WNT wystąpi VAT należny, który trzeba wykazać w powyższych deklaracjach i zapłacić do urzędu skarbowego. Obowiązek podatkowy powstaje na takich samych zasadach, jak w przypadku podatników VAT.